De Gevoelens, Indrukken en Perceptie van Paul De Grauwe

Professor De Grauwe toont zich in zijn stuk (Belastingparadijzen in tijden van Globalisering DM, 23/2) bezorgd om de “antikapitalistische gevoelens” die ondermeer in Duitsland de kop opsteken naar aanleiding van het fraudeschandaal. Hij haalt het voorbeeld aan van de topman van de Duitse Post die jarenlang heeft “gepleit voor loonmatiging” maar zelf de kluit belazert.

Hierdoor wordt de  consensus over het vrijemarktsysteem ondermijnd, die, zo zegt hij, slechts kan blijven bestaan “als de mensen het gevoel hebben dat ze er allemaal beter van worden”.  Aan dat gevoel wordt door het schandaal geknaagd, gaat hij verder, want “de mensen hebben de indruk dat terwijl de economische elite veel heeft geprofiteerd van de economische heropleving, de gewone man in de kou is blijven staan.” En hij vult aan: “de belastingschandalen in Duitsland verstevigen deze perceptie”. Het is waarschijnlijk dat ook Belgen van het systeem geprofiteerd hebben en derhalve “zal deze perceptie ook bij ons aangewakkerd worden,” aldus nog de professor.

Wat aan het stuk bevreemdt, is dat het volgens De Grauwe allemaal een kwestie van indrukken, gevoelens en perceptie zou zijn. De professor kan zich blijkbaar niet voorstellen dat veel mensen op basis van rationele analyses en harde cijfers tot de wetenschappelijke vaststelling komen dat in dit systeem de rijken rijker worden en de armen armer.
Het is namelijk een feit dat de elite de laatste tien jaar geprofiteerd heeft van “de toenemende winstgevendheid” zoals hij schrijft, dat de lonen en boni van topmanagers jaarlijks met 10% zijn gestegen, dat de winsten in sommige sectoren fenomenaal zijn toegenomen, dat het verschil tussen de opbrengst uit kapitaal en arbeid absoluut hemeltergend is.
Het is eveneens een feit dat wat De Grauwe “de gewone man” noemt, in de kou is blijven staan, dat de lonen niet meer volstaan om alle rekeningen te vereffenen, dat het aantal schuldenaars bij gas-, elektriciteitsmaatschappijen, kredietverleners en huisbazen toeneemt. En dat ‘”de gewone man” moeilijk de eindjes aan elkaar kan knopen en niet meer in staat is te sparen. Met indrukken, gevoelens en perceptie heeft dat allemaal niets te maken.

Paul De Grauwe staat er klaarblijkelijk niet bij stil dat het vrijemarktsysteem niet met iedereen het beste voorheeft, dat het inherent is aan dat systeem dat de elite profiteert en de “gewone man” daar de dupe van is. En hij lijkt vooral bevreesd voor het moment waarop die harde waarheid tot de “gewone man” zal doordringen.

De Grauwe biedt voor het probleem geen oplossing ten gronde. Hij wil enkel werken aan de voor hem blijkbaar beangstigende perceptie en indrukken. In functie daarvan moet de overheid de strijd (weliswaar met ongelijke middelen) blijven aangaan want “er moet een redelijke pakkans blijven bestaan … om de mensen te overtuigen”.
Als het de professor internationale economie ernst zou zijn met het welzijn van de gewone man, dan zou hij andere oplossingen naar voor kunnen schuiven. Oplossingen die niet inspelen op gevoelens, indrukken en perceptie, maar die een reële impact hebben op de verdeling van de welvaart. Zoals een rechtvaardige belasting in functie van herverdeling, plafonering van bepaalde kosten, nationalisatie van electriciteits- en gasmaatschappijen, de afschaffing van de notionele intrestaftrek, de afschaffing van het erfrecht en de opheffing van het bankgeheim bijvoorbeeld. Het zou de gewone man niet alleen een goed gevoel geven en de indruk verschaffen dat de overheid aan zijn kant staat, hij zou het concreet voelen in zijn portemonnee, de verminderde stress, de verbeterde werkomstandigheden en in een betere en uitgebreide dienstverlening van de overheid. Dat lijkt De Minister van Agitatie belangrijker dan welke perceptie ook.